Doç. Dr. Neva ÇİFTÇİOĞLU

GAZETEHABERTURK

Türk Gastroentroloji Derneği Bursa Şube Başkanı Prof. Dr. Faruk Memik, AA muhabirine yaptığı açıklamada, insan vücudunun yüzde 70′inin sudan ibaret olduğunu anımsatarak, bu nedenle suyun insanlar için hayati önem taşıdığını söyledi.

İnsanın yemek yemeden, bitkin de olsa 25-30 güne kadar açlığa dayanabildiğini, ancak susuz sadece 4-6 gün hayatta kalabildiğini ifade eden Memik, insan vücudunun susuz olarak normal çalışmasının mümkün olmadığını bildirdi.

Kalp, dolaşım ve sindirim sisteminin susuz olarak normal çalışmasının mümkün olmayacağını dile getiren Memik, şunları kaydetti:

”Mide günde 2 bin santimetreküp salgı üretirken tükürük bezi, ince bağırsaklar, pankreas gibi organların her biri bin 500 ve karaciğer de (safra olarak) 500 santimetreküp salgıyı sindirim sistemimize boşaltır. Bu yüksek miktardaki sıvı miktarı bir yandan salgılanırken, diğer yandan tekrar emilip sisteme karışır ve bir kısmı da dışkı ve idrar ile atılır. Bu mükemmel çalışma sayesinde de insan sağlığı dengede tutulabilir.”

Prof. Dr. Memik, ramazanda bol su içilmesinin önemine değinerek, şöyle devam etti:

”İçinde bulunduğumuz ramazan ayında, oruç nedeniyle su dengesinin bozulması kaçınılmazdır. Özellikle sıcak havalarda, ağır işlerde ter kaybeden kişiler susuz kalmamaya çok dikkat etmelidir. Günlük olarak idrarla bin 500, bağırsaklarla 200-250, akciğerlerle de 300 mililitre kadar su kaybederiz. Normalde içmemiz gereken 2 litre suyu, ramazanda daha da artırmak ve 10-12 bardağa çıkarmak gerekir.”

İftarda başlayarak sık aralıklarla su ve sulu yiyecekler, ayran ve komposto gibi yiyeceklerin tüketilmesinin faydalı olduğunu anlatan Prof. Dr. Memik, kahve, çay, kola gibi içeceklerden uzak durulmasını istedi.

-RAMAZANDA KABIZLIK ÖNEMLİ SORUN-

Prof. Dr. Memik, oruç tutarken ortaya çıkan önemli sorunlardan birinin de kabızlık olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

”Ramazanda, vücut sıvı dönüşümü bozulduğundan kabızlık sorunu sık görülür ve birçok insanı hekimin önüne kadar taşır. Hastanelere kabızlık sorunuyla başvurularda artış olur. Kabızlığa bağlı olarak hemoroid (basur) şikayeti olanlarda, ramazanda kanamalar başlayabilir ya da şiddetli karın ağrıları ile oruçlarını bozmak zorunda kalabilirler. Burada çare ilaçlar değil, yenilen gıdaların düzenlenmesi ve yeterli su içilmesidir. Tuzlu ve ağır, kızartmalı yemekler, sucuk, salam sosis gibi tuz içerikli besinlerin yerine, sebze ve meyveden zengin, sulu yemekler seçilmelidir. Yoğurt ve ayran bol alınmalıdır. Et yemekleri kızartma yerine haşlanmış veya fırınlanmış şekilde tüketilmelidir. Daha çok sütlü tatlılar seçilmelidir.”

Ramazanda sık karşılaşılan sorunlardan birinin de daha önce gastrit veya ülseri olan hastanın oruç sırasında karşılaştığı şiddetli mide krampları, bulantı, kusma ve kanamalar olduğunu dile getiren Memik, uzun süren açlık döneminde mide asidinin çok artmasının, bu hastalarda ciddi problemler doğurabildiğini belirtti.

Memik, uzun süren açlıkta, safra kesesinde safranın koyulaşarak çamurlaşması ve taşa dönüşmesinin de gözden kaçırılmaması gerektiğini kaydederek, ”Muayyen bir sindirim problemi olan hastaların mutlaka önce hekimlerine danışarak oruca başlamaları ve önemli bir şikayette yine tıbbi kontrole başvurmaları gerekir” dedi.

Ağır hücre reddi tedavisi görmeleri gerekmesine rağmen, hastaların mümkün olduğunca normal bir hayat sürdükleri, hatta bazılarının işlerine döndüğü vurgulandı.

Araştırmacılar, ölmüş kişinin pankreasından aldıkları pankreasa özgü hücrelerin uzun süre yaşaması için bir teknik geliştirdi. Organlarını bağışlayanların özenle seçilmesinin, hücrelerin titizlikle alınmasının ve çok iyi koşullarda saklanmasının ardından bu hücreler genel anestezi yapılan hastalara damardan verildi. 2-3 aylık dönemde 2-3 “nakil” yapıldı. Bu tedaviyi gören hastalar son hücre naklinden sonra ortalama 12 gün ensülin iğnesine ihtiyaç duymadı.

3-6 yıl sonra, 2003′ten bu yana tedavi gören 14 hastadan 11′inde ensülin üreten Langerhans adacıklarının halen var olduğu ve kandaki şeker oranının dengeli olduğu görüldü. Bu hastalardan 8′inin (yüzde 57) ensülin iğnesine ihtiyacı kalmadı.

İlk kez ensülin üreten pankreas hücrelerinin uzun süreli naklinin yapıldığının belirtildiği araştırmada François Pattou ve Marie-Christine Vantyghem’in çalışmaları hücre tedavisinin etkili ve nakledilen hücrelerin başlangıçtaki işlevinin, tedavinin uzun süreli olmasının kilit noktalarından birini teşkil ettiğini gösterdi.

Ancak bu yöntemin uygulanmasının zorluklarının, doku reddinin tedavisinin güçlü olması ve istenmeyen durumların belirlenmesi ya da giderilmesi için sürekli gözlem gerektirmesi, ayrıca organlarını bağışlayanların sayısının az olması olduğu belirtildi. Tedavinin kalıcı olup olmadığı henüz bilinmese de araştırma ağır şeker hastalığının tedavisi için umut olabilir.

“Diabetes Care” dergisinde yayımlanan araştırma, Fransız “Le Figaro” gazetesinin internet sitesinde de yer alıyor.

AA

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kardiyovasküler hastalıklar ölüm nedenleri arasında ilk sırayı alıyor. ABD’de yapılan bir ankette kadınlara “kendiniz için sağlıkta en büyük risk faktörü olarak neyi görüyorsunuz” sorusuna verilen cevaplarda meme kanseri birinci, rahim ve genital organ kanserleri ikinci, kalp damar hastalıkları da üçüncü sırada yer aldı. Oysa yaklaşık olarak her 30 kadından birisi  meme kanseri nedeniyle yaşamını yitiriyor. Her 2.5 kadından birisi ise kalp damar hastalıkları nedeniyle kaybediliyor.

Amerikan istatistiklerine göre her yıl yaklaşık 500 bin kadın kalp krizi geçiriyor ve 250 bin kadın koroner arter hastalığı nedeniyle hayatını kaybediyor. Türk Kardiyoloji Derneği’nin verilerine göre koroner hastalığı nedeniyle ölümler 45-75 yaş arasında erkeklerde binde 8, kadınlarda binde 4.3 oranında gerçekleşiyor. Kardiyovasküler hastalıklara bağlı mortalite son 20 yıldır erkeklerde azalırken, benzer gelişme kadınlarda görülmüyor.

 Kalp hastalıkları, kadınlarda kaç yaşından itibaren daha çok görülmeye başlıyor?

Koroner arter hastalığı semptomları kadınlarda erkeklere oranla 10 yıl gecikmeli olarak özellikle menopozdan 5- 6 yıl sonra görülmeye başlıyor. Erkeklerde ise daha erken,  40’lı yaşlardan itibaren görülüyor.

 Koroner arter hastalığı tanı yöntemlerinde kadın ve erkek arasında ne tür farklılıklar var?

En sık kullandığımız yöntemlerden biri  olan egzersiz testinde hastanın efor kapasitesini, egzersize olan tansiyon cevabını görebiliyoruz. Standart egzersiz testinin kadınlarda koroner arter hastalığı açısından duyarlılığının ve özgüllüğünün daha düşük olduğu biliniyor. Bugüne kadar yapılmış birçok çalışma kadınlarda yüksek yalancı pozitiflik oranı ortaya koyuyor. Bir kadın hasta pozitif efor testi ile direkt anjiyografiye gönderildiği zaman bu hastanın koroner arterlerinin normal çıkma olasılığı, erkeklere göre çok daha yüksek. Bunun önemli nedenleri arasında 70 yaşın altındaki kadınlarda koroner arter hastalığı yaygınlığının düşük olması, kadınlara özel otonomik değişiklikler ve hormonların EKG üzerindeki etkileri sayılabilir.

 Koroner anjiyografi erkeklere oranla kadınlara ne sıklıkta uygulanıyor?

Bu testlerin sonucunda sorun bulursak, kadın ya da erkek hastaları koroner anjiyografiye yönlendiriyoruz. Kadınların anjiyo olma olasılıkları erkeklere göre daha düşük. Anjiyografiye yönlendirilen kadınlar, genelde hastalığın ileri evrelerinde bulunuyorlar. Çünkü kadınlar genel olarak geç dönemde bize başvuruyorlar. Anjiyografi yapıldıktan sonra perkütan girişim ve bypass sıklığı ise her iki cinsiyette de benzer.  Anatomi ve hastalığın durumu belirlendikten sonra seçimler cinsiyete göre değil,  hastalığın durumu ve anatomiye göre belirleniyor.

 Ameliyat olan ya da stent takılan bir kadının iyileşme süresi erkeklerden farklı olabiliyor mu?

Kadınlarda bypass, stent gibi işlemlerden sonra ağrılar devam edebiliyor. İlaç almalarını gerektiren göğüs ağrıları, ameliyat başarılı geçse de devam edebiliyor. Bu durumun nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte damar yapısının iyi olmadığı ve koroner kan akım rezervinin düşük olduğu durumlarda görülebiliyor. Koroner akımı bozan nedenler arasında ileri yaş, hipertansiyon ve diyabet yer alıyor. Ayrıca hormonal nedenler de bulunuyor. Yapılan çalışmalar kadınlarda ve erkeklerde uzun dönemli damar açıklığının ve sağ kalım süresinin benzer olduğunu gösteriyor.

 Obezite, kadınlarda kalp hastalıklarının artmasında etkili oluyor mu?

Kadınlarda kardiyovasküler hastalıklar koroner arter hastalığı, hipertansiyon, inme, konjestif kalp yetersizliğini kapsıyor. Tüm bu hastalıklar kadınlarda 55 yaş üzerinde artmaya başlıyor. Araştırmalar dünyada ve Türkiye’de obezite ve diyabetin erken yaşlardan itibaren artmaya başladığını gösteriyor. Obezite ise kadınlar için erkeklere göre daha ciddi bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Obezite, görülme sıklığı 45- 65 yaş arasında en yüksek seviyeye çıkıyor. Obezite ile birlikte hipertansiyon, diyabet, kalp ve damar hastalıkları görülme riski de artırıyor.

Belirtileri önemseyin
Kadınlar ve erkekler arasındaki en önemli farklardan biri hastalığın belirtileri oluyor. Koroner arter hastalığı olan kadınlar ve erkekler benzer şekilde göğüs ağrısı şikayetiyle hekime başvuruyorlar. Kadınlarda erkeklerden farklı olarak nefes darlığı, bulantı, terleme, yorgunluk, hazımsızlık, bayılma gibi şikayetler de görülebiliyor. Bu belirtiler kalp dışında başka hastalık arayışına yol açtığından tanı gecikebiliyor. Kalp krizi geçiren kadınlar bile acile çok geç başvurabiliyorlar.

 Kalp hastası olan bir kadın doğum yapabilir mi?

Gebelik ve kalp hastalıkları birbiriyle yakın ilişkilidir. Kalp hastalıkları genelde gebeliği engellemez; ancak hem anne hem de bebek için risk oluşturabilir ve  özel bir yaklaşım gerektirir. Gebelik esnasında artan metabolizma hızını karşılamak için kalbin üzerindeki yük artar. Bu nedenle daha önce farkına varılmamış veya sınırda seyreden bir kalp hastalığı gebelikte ortaya çıkabilir.  Kalpteki hastalığın ciddiyetine ve derecesine göre gebelik izlenebiliyor. Fakat bazı kalp hastalıkları var ki, onların gebe kalmasını istemiyoruz. Çünkü ciddi boyutlarda yaşamı tehdit edebilecek sorunlar ortaya çıkabiliyor. Özellikle belli kapak hastalıklarında gebeliğin izlenilmesine izin verebiliyoruz.

 Doğumsal kalp hastalıkları anneden bebeğine geçer mi?

Annede doğumsal kalp hastalığı varsa, bebeklerinde aynı veya benzer  problemlerin oluşma olasılığı, olmayanlardan daha fazladır. Ancak tedavi edilmiş doğumsal kalp hastalıklı annelerin tıbbi kontrol altında gebe kalabileceklerini belirtmek gerekiyor. Bu durumdaki annelerin gebelik esnasında fetal ekokardiyografi yöntemi kullanılarak, bebeklerinin kalbinde herhangi bir problem olup olmadığını belirlemek ve buna yönelik planlama ve tedavi yapmak mümkün.